ยารักษาโรคกระดูกพรุน
มีกี่ประเภท?
ผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนที่มีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักสูง ควรได้รับยารักษาโรคกระดูกพรุน ซึ่งพบว่านอกจากจะช่วยเพิ่มความหนาแน่นมวลกระดูกแล้ว ยังช่วยลดโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักด้วย
ขอขอบพระคุณบทความจาก รศ. พญ. ณัฏฐิณี จรัสเจริญวิทยา หน่วยต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
มีกี่ประเภท?
ผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนที่มีโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักสูง ควรได้รับยารักษาโรคกระดูกพรุน ซึ่งพบว่านอกจากจะช่วยเพิ่มความหนาแน่นมวลกระดูกแล้ว ยังช่วยลดโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักด้วย
ขอขอบพระคุณบทความจาก รศ. พญ. ณัฏฐิณี จรัสเจริญวิทยา หน่วยต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ข้อบ่งชี้ในการใช้ยารักษาโรคกระดูกพรุน มี 3 ข้อดังนี้
1. มีกระดูกหักสะโพกหักหรือกระดูกสันหลังยุบ จากภยันตรายที่ไม่รุนแรง
2. ผลการตรวจความหนาแน่นมวลกระดูกพบค่า T-score < -2.5
3. ผลการคำนวณ FRAX พบโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกสะโพกหักในระยะเวลา 10 ปี สูงกว่าร้อยละ 3 หรือโอกาสเกิดกระดูกหักในตำแหน่งสำคัญ (ได้แก่ สะโพก กระดูกสันหลัง กระดูกต้นแขนและกระดูกข้อมือ) สูงกว่าร้อยละ 20
ยารักษาโรคกระดูกพรุนมีหลายชนิด ซึ่งมีวิธีการบริหารยาและผลข้างเคียงที่แตกต่างกัน แนะนำปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาเลือกยาที่เหมาะสมและได้ประโยชน์กับผู้ป่วยมากที่สุด
ชนิดของยารักษาโรคกระดูกพรุนมีดังนี้
1. ยาบิสฟอสโฟเนตชนิดรับประทาน ได้แก่ alendronate, risedronate เป็นต้น
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนที่ใช้กันมากที่สุด เนื่องจากราคาไม่แพง มีประสิทธิภาพสูง ลดการหักของกระดูกได้ดี รับประทานง่าย เพียงแค่สัปดาห์ละ 1 เม็ดเท่านั้น
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– ต้องรับประทานยาสม่ำเสมอ จึงจะช่วยลดโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักได้
– ต้องรับประทานให้ถูกวิธีดังนี้ รับประทานตอนท้องว่างเพื่อให้ยาดูดซึมเข้าร่างกายได้ดี ดื่มน้ำเปล่า 1 แก้ว (ไม่ใช่แค่จิบ) เพื่อให้ยาลงไปถึงกระเพาะอาหาร ไม่ติดอยู่ที่หลอดอาหาร หลังรับประทานยาต้องอยู่ในท่านั่งหรือยืน (ไม่นอน) เนื่องจากถ้ายาท้นกลับมาที่หลอดอาหารจะทำให้เกิดหลอดอาหารอักเสบหรือเป็นแผลได้ แนะนำรอ 30-60 นาที ให้ยาดูดซึมก่อน จึงค่อยรับประทานอาหาร
– ถ้ามีอาการแสบร้อนหรือปวด บริเวณลิ้นปี่หรือหน้าอก แนะนำหยุดรับประทานยาทันทีและปรึกษาแพทย์
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนที่ใช้กันมากที่สุด เนื่องจากราคาไม่แพง มีประสิทธิภาพสูง ลดการหักของกระดูกได้ดี รับประทานง่าย เพียงแค่สัปดาห์ละ 1 เม็ดเท่านั้น
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– ต้องรับประทานยาสม่ำเสมอ จึงจะช่วยลดโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดกระดูกหักได้
– ต้องรับประทานให้ถูกวิธีดังนี้ รับประทานตอนท้องว่างเพื่อให้ยาดูดซึมเข้าร่างกายได้ดี ดื่มน้ำเปล่า 1 แก้ว (ไม่ใช่แค่จิบ) เพื่อให้ยาลงไปถึงกระเพาะอาหาร ไม่ติดอยู่ที่หลอดอาหาร หลังรับประทานยาต้องอยู่ในท่านั่งหรือยืน (ไม่นอน) เนื่องจากถ้ายาท้นกลับมาที่หลอดอาหารจะทำให้เกิดหลอดอาหารอักเสบหรือเป็นแผลได้ แนะนำรอ 30-60 นาที ให้ยาดูดซึมก่อน จึงค่อยรับประทานอาหาร
– ถ้ามีอาการแสบร้อนหรือปวด บริเวณลิ้นปี่หรือหน้าอก แนะนำหยุดรับประทานยาทันทีและปรึกษาแพทย์
2. ยาบิสฟอสโฟเนตชนิดฉีดเข้าหลอดเลือดดำปีละ 1 ครั้ง (ยา zoledronic acid)
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนที่มีประสิทธิภาพสูงเช่นกัน ลดการหักของกระดูกได้ดี เหมาะกับผู้ป่วยที่มีข้อห้ามสำหรับยาชนิดรับประทาน เช่น โรคกระเพาะ กรดไหลย้อน หลอดอาหารอักเสบ เป็นต้น
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– อาจมีไข้ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามตัว ท้องเสีย หลังการฉีดยาได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลังการฉีดยาเข็มแรก แนะนำรับประทานยาลดไข้และพักผ่อนเยอะๆ ซึ่งอาการดังกล่าวจะค่อยๆ ดีขึ้นได้เองใน 2-5 วัน
– อาการไม่สบายหลังการฉีดยาจะน้อยลง หรือไม่มีเลยสำหรับการฉีดยาครั้งต่อๆ ไป
– แนะนำดื่มน้ำ 1-2 แก้ว ก่อนและหลังฉีดยา
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนที่มีประสิทธิภาพสูงเช่นกัน ลดการหักของกระดูกได้ดี เหมาะกับผู้ป่วยที่มีข้อห้ามสำหรับยาชนิดรับประทาน เช่น โรคกระเพาะ กรดไหลย้อน หลอดอาหารอักเสบ เป็นต้น
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– อาจมีไข้ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยตามตัว ท้องเสีย หลังการฉีดยาได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลังการฉีดยาเข็มแรก แนะนำรับประทานยาลดไข้และพักผ่อนเยอะๆ ซึ่งอาการดังกล่าวจะค่อยๆ ดีขึ้นได้เองใน 2-5 วัน
– อาการไม่สบายหลังการฉีดยาจะน้อยลง หรือไม่มีเลยสำหรับการฉีดยาครั้งต่อๆ ไป
– แนะนำดื่มน้ำ 1-2 แก้ว ก่อนและหลังฉีดยา
3. ยา Denosumab
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนชนิดฉีดเข้าชั้นไขมันทุก 6 เดือน เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูง ลดการหักของกระดูกได้ดี และเกิดอาการข้างเคียงหลังฉีดยาน้อยมาก
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– จำเป็นต้องมารับยาทุก 6 เดือน อย่างสม่ำเสมอ
– การขาดยามีผลทำให้สูญเสียมวลกระดูกอย่างรวดเร็วและมีโอกาสเกิดกระดูกสันหลังยุบที่รุนแรงได้
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนชนิดฉีดเข้าชั้นไขมันทุก 6 เดือน เป็นยาที่มีประสิทธิภาพสูง ลดการหักของกระดูกได้ดี และเกิดอาการข้างเคียงหลังฉีดยาน้อยมาก
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– จำเป็นต้องมารับยาทุก 6 เดือน อย่างสม่ำเสมอ
– การขาดยามีผลทำให้สูญเสียมวลกระดูกอย่างรวดเร็วและมีโอกาสเกิดกระดูกสันหลังยุบที่รุนแรงได้
4. ยา Teriparatide
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุน ที่มีกลไกการออกฤทธิ์ที่แตกต่างจากยาอื่น คือมีผลกระตุ้นการสร้างมวลกระดูก จึงเพิ่มมวลกระดูกได้มากและเร็ว ลดการหักของกระดูกได้ดี เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนที่มีอาการรุนแรง ซึ่งผู้ป่วยจะได้รับการรักษาด้วยยานี้ก่อนจนครบ 1-2 ปีและตามด้วยยาบิสฟอสโฟเนตหรือ denosumab ต่อไป
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– เป็นยาชนิดฉีดเข้าชั้นไขมัน ต้องฉีดยาอย่างสม่ำเสมอทุกวัน
– หลังการฉีดยาเข็มแรก อาจมีอาการมึนงง เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ความดันตกเวลาเปลี่ยนท่าทาง แนะนำฉีดยาในท่านั่งหรือนอน เพื่อลดโอกาสหกล้ม
– อาการข้างเคียงน้อยลงสำหรับยาเข็มถัด ๆ ไป
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุน ที่มีกลไกการออกฤทธิ์ที่แตกต่างจากยาอื่น คือมีผลกระตุ้นการสร้างมวลกระดูก จึงเพิ่มมวลกระดูกได้มากและเร็ว ลดการหักของกระดูกได้ดี เหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนที่มีอาการรุนแรง ซึ่งผู้ป่วยจะได้รับการรักษาด้วยยานี้ก่อนจนครบ 1-2 ปีและตามด้วยยาบิสฟอสโฟเนตหรือ denosumab ต่อไป
ข้อควรรู้สำหรับผู้ป่วย:
– เป็นยาชนิดฉีดเข้าชั้นไขมัน ต้องฉีดยาอย่างสม่ำเสมอทุกวัน
– หลังการฉีดยาเข็มแรก อาจมีอาการมึนงง เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ความดันตกเวลาเปลี่ยนท่าทาง แนะนำฉีดยาในท่านั่งหรือนอน เพื่อลดโอกาสหกล้ม
– อาการข้างเคียงน้อยลงสำหรับยาเข็มถัด ๆ ไป
5. ยา Raloxifene
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนชนิดรับประทานวันละ 1 เม็ด มีผลเพิ่มมวลกระดูกและลดการยุบของกระดูกสันหลังได้ดี แต่ไม่มีข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่าช่วยลดการเกิดกระดูกสะโพกหักได้ ยานี้มีประโยชน์ช่วยลดโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งเต้านมได้ด้วย
เป็นยารักษาโรคกระดูกพรุนชนิดรับประทานวันละ 1 เม็ด มีผลเพิ่มมวลกระดูกและลดการยุบของกระดูกสันหลังได้ดี แต่ไม่มีข้อมูลที่แสดงให้เห็นว่าช่วยลดการเกิดกระดูกสะโพกหักได้ ยานี้มีประโยชน์ช่วยลดโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งเต้านมได้ด้วย
6. แคลเซียมและวิตามินดี
การได้รับแคลเซียมและวิตามินดีที่เพียงพอช่วยลดการหักของกระดูกได้ แนะนำในผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนทุกราย รวมถึงผู้ป่วยที่ได้รับยารักษาโรคกระดูกพรุนดังกล่าวข้างต้น
ขอขอบพระคุณบทความจาก รศ. พญ. ณัฏฐิณี จรัสเจริญวิทยา หน่วยต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
การได้รับแคลเซียมและวิตามินดีที่เพียงพอช่วยลดการหักของกระดูกได้ แนะนำในผู้ป่วยโรคกระดูกพรุนทุกราย รวมถึงผู้ป่วยที่ได้รับยารักษาโรคกระดูกพรุนดังกล่าวข้างต้น
ขอขอบพระคุณบทความจาก รศ. พญ. ณัฏฐิณี จรัสเจริญวิทยา หน่วยต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์





